محمد جعفر بن محمد صادق اللاهيجي ( الملّا محمد جعفر اللاهيجي )

14

شرح رسالة المشاعر ملا صدرا ( فارسى )

بيان مىكند كه مصداق كامل سهل ممتنع است ؛ يعنى خواننده در بادى نظر توهم مىكند كه مراد او را فهميده است ، اما چون غوررسى مىكند ، اگر واقعا اهل علم و انصاف باشد ، در مىيابد كه به كنه مراد او پى نبرده و عشرى از اعشار نكات و دقايق گفته‌هاى او را فهم نكرده است . و از همين جهت است كه درك مطالب فلسفهء ملا صدرا ، قطعا احتياج به معلم و استاد دارد و مثلا نمىتوان كتاب اسفار را مثل كتب خودآموز پيش خود مطالعه و تفسير كرد ، بلكه لازم است كه لااقل يك دور مختصر فلسفهء او را پيش استاد فن ، خوب تحصيل كرد و به خصوصيات مشرب و عمق افكار او پى برد تا بتوان از مطالعهء كتب و رسائل او استفاده كرد . هركه گيرد پيشه‌اى بى اوستا * ريشخندى شد به شهر و روستا هركه در ره بى قلا و زى رود * هر دو روزه‌ى راه صد ساله شود هركه تازد سوى كعبه بىدليل * همچو اين سرگشتگان گردد ذليل علت دشوارى و صعوبت فلسفهء ملا صدرا چون قصد من در اين مبحث راهنمايى طالبان مبتدى و هدايت سالكان نوكار تحصيل فلسفه است ، بر توضيح مىافزايم و اين دو بيت مولوى را كه استاد من - اعلى الله مقامه - غالبا در اثناى درس به قصد تنبّه شاگردان مىخواندند يادآور مىشوم : نكته‌ها چون تيغ پولاد است تيز * گر ندارى تو سپر واپس گريز پيش اين الماس بىاسپرميا * كز بريدن تيغ را نبود حيا « 1 » « 1 » علىرغم جماعتى كه فريب ظاهر عبارات سادهء منشيانهء ملا صدرا را خورده و فلسفهء او را سهلترين انواع مشارب فلسفى و درك مطالب او را آسان و سهل التناول پنداشته ، حتى به طورى كه از بعضى جاهلان مغرور شنيده شد حكمت

--> ( 1 ) . كليّات مثنوى ، ص 20 ، دفتر اوّل .